เอกสารลงวันที่ 29 เมษายน ร.ศ. 130 (พ.ศ. 2454) ออกในนาม “พระอาจารย์เงิน อุปัชฌาย์ วัดวังตะโก” ถึงกรมการอำเภอบางคลาน — หนังสือปี 2522 “เข้าใจว่า” เป็นลายมือหลวงพ่อเงิน แต่ยังพิสูจน์ไม่ได้ว่าใครเขียน
หนังสือ “เกจิอาจารย์เมืองพิจิตร” (2522) ลงภาพเอกสารลายมือลงวันที่ 29 เมษายน ร.ศ. 130 ออกในนามพระอาจารย์เงิน อุปัชฌาย์ วัดวังตะโก แจ้งเรื่องการบรรพชาถึงกรมการอำเภอบางคลาน หนังสือระบุเพียงว่า “เข้าใจว่า” เป็นลายมือของหลวงพ่อเงิน เว็บนี้ยังไม่ถือว่าเป็นลายมือของท่าน สิ่งที่เอกสารยืนยันได้คือ พ.ศ. 2454 มีหนังสือราชการออกในนามท่านในฐานะอุปัชฌาย์
ที่มา: เอกสารนี้แยกออกมาจาก หลักฐาน 17 (หนังสือของกำนันวิรัตน์) ภาพนี้คือหน้า 7 ของเล่ม “เกจิอาจารย์เมืองพิจิตร” (2522) ซึ่งเป็นหนึ่งในหนังสือสองเล่มที่บันทึกไว้ในหลักฐานชิ้นนั้น
หนังสือ “เกจิอาจารย์เมืองพิจิตร” ของกำนันวิรัตน์ ภัทรประสิทธิ์ และสมพร คัชมาตย์ (2522) ลงภาพเอกสารลายมือหนึ่งหน้า พร้อมคำบรรยายใต้ภาพตามต้นฉบับว่า “เอกสารข้างบนนี้เข้าใจว่าเป็นลายมือของหลวงพ่อเงิน วัดวังตะโก เขียนเมื่อ วันที่ ๒๙ เมษายน พ.ศ. ๒๔๕๔” ภาพที่เว็บนี้มีได้จากประกาศขายหนังสือของร้านบรรณากิจหนังสือเก่า (มีลายน้ำของร้าน) ยังไม่ได้เห็นตัวเล่มและไม่ทราบว่าต้นฉบับเอกสารอยู่ที่ใด
ถอดข้อความจากภาพ
ลายมือหวัดอ่านยาก ถอดเท่าที่อ่านได้ ส่วนที่ไม่แน่ใจใส่ […] ควรให้ผู้ชำนาญอ่านลายมือโบราณตรวจก่อนอ้างคำต่อคำ
“วันที่ ๒๙ เมษายน ศก ๑๓๐”
“พระอาจารย์เงิน อุปัชฌาย์ วัดวังตะโก ตำบลบางคลาน ขอทำ[…]
ถึงกรมการอำเภอบางคลานทราบ ด้วยนายพัน บุตร[…]
[…] มีอายุสมควรจะบรรพชาได้ […]ศึกษาวินัยสิกขาบท[…]
[…]แล้ว จะอุปสมบทวันที่ ๕ […] จึงได้ชี้แจงมาให้ทราบ”
“ศก ๑๓๐” และลายเซ็น
สิ่งที่เอกสารนี้บอก
- ร.ศ. 130 ตรงกับ พ.ศ. 2454 ขณะนั้นหลวงพ่อเงินอายุราว 101–103 ปี (แล้วแต่ปีเกิดที่ใช้) เอกสารออกในนามท่านในฐานะอุปัชฌาย์ 2 ปีก่อนปีที่คำบอกเล่าระบุว่าท่านมาวัดห้วยเขน (2456)
- ใช้ชื่อ “วัดวังตะโก” และ “อำเภอบางคลาน” ซึ่งเป็นชื่อทางการในสมัยนั้น (อำเภอบางคลานเปลี่ยนชื่อเป็นโพทะเลภายหลัง)
- เนื้อหาเป็นเรื่องแจ้งการบรรพชาอุปสมบทของบุคคลหนึ่ง ไม่เกี่ยวกับวัดห้วยเขนหรือพระเครื่อง
การตามหาที่มา (13 ต.ค. 2569)
- ไล่ดูภาพหน้าหนังสือทั้งหมดที่ร้านบรรณากิจถ่ายลงประกาศขาย (68 ภาพ ครอบคลุมประมาณครึ่งเล่ม) ภาพเอกสารนี้อยู่ที่หน้า 7 ส่วนต้นเล่ม ก่อนลำดับเรื่อง ไม่มีคำอธิบายอื่นนอกจากคำบรรยายใต้ภาพ และไม่พบข้อความในเนื้อหาส่วนประวัติ (หน้า 33–50) ที่กล่าวถึงเอกสารฉบับนี้หรือที่มาของมัน
- หนังสือระบุผู้ให้ข้อมูลเป็นรายคนในหลายจุด เช่น กำนันขจร สอนขำ กำนันตำบลบางคลาน (เรื่องกระดูกหลวงพ่อเงิน หน้า 47) กำนันโชด สนสกล (เรื่องอภินิหาร หน้า 50) นายชุมพล โภคะกุล อดีตนายอำเภอโพทะเล (เรื่องเปิดกรุวิหาร หน้า 49) และระบุว่าผู้เขียนเองครอบครองตะกรุดสามกษัตริย์และชานหมากของหลวงพ่อเงิน (หน้า 49–50) แต่ไม่ระบุว่าใครครอบครองเอกสารฉบับนี้
- มีคำนิยมของพระครูพิบูลธรรมเวท เจ้าอาวาสวัดหิรัญญาราม (วังตะโก) ว่า “อาตมาได้ตรวจสอบบทความเหล่านี้แล้วอย่างถี่ถ้วน เห็นว่า…เป็นบทความที่ถูกต้องและตรงกับความเป็นจริงอย่างดีที่สุด” (หน้า 17) คำรับรองนี้คลุมทั้งเล่ม ไม่ได้พูดถึงเอกสารฉบับนี้โดยเฉพาะ
- เชิงอรรถในหนังสือระบุผู้ตรวจปฏิทินชื่อ “ส. พลายน้อย” (หน้า 33) ซึ่งตรวจเฉพาะเรื่องปีเกิด ไม่ได้ตรวจเอกสาร
- แหล่งที่น่าจะมีต้นฉบับหรือสำเนา: หอจดหมายเหตุแห่งชาติ (เอกสารกรมการอำเภอ/มณฑลพิษณุโลก ร.ศ. 130 — ระบบค้นออนไลน์ครอบคลุมเพียงบางส่วน ต้องลงทะเบียนหรือไปค้นด้วยตนเอง) วัดหิรัญญาราม และทายาทของผู้เขียน
ข้อสังเกตเรื่องผู้เขียน
- ลายเซ็นท้ายเอกสารเป็นตัวหวัดแบบอักษรโรมันหรือลายเซ็นสมัยใหม่ ไม่ใช่การลงชื่อด้วยตัวไทยอย่างที่พระสงฆ์ชนบทสูงอายุในปี 2454 น่าจะใช้
- ลายมือทั้งฉบับคล่องและสม่ำเสมอ ไม่มีร่องรอยมือสั่น ขณะที่หลวงพ่อเงินในปีนั้นอายุราว 101–103 ปี หนังสือราชการของวัดในยุคนั้นมักให้พระลูกวัดหรือผู้รู้หนังสือเขียนแทนแล้วเจ้าอาวาสลงนามหรือประทับตรา
- หนังสือต้นทางเองก็ใช้คำว่า “เข้าใจว่า” และไม่ระบุว่าเอกสารมาจากที่ใด
หากเอกสารเป็นของจริง สิ่งที่ยืนยันได้มีเพียงว่าใน พ.ศ. 2454 มีหนังสือราชการออกในนาม “พระอาจารย์เงิน อุปัชฌาย์ วัดวังตะโก” แสดงว่าท่านยังดำรงตำแหน่งอุปัชฌาย์อยู่ 2 ปีก่อนปีที่คำบอกเล่าว่าท่านมาวัดห้วยเขน ส่วนจะเป็นลายมือของท่านเองหรือไม่ ยังพิสูจน์ไม่ได้ และผู้จัดทำเว็บมีข้อสงสัยตามข้อสังเกตข้างต้น
ไม่ทราบที่มาของเอกสาร ไม่มีผู้เชี่ยวชาญตรวจลายมือ เว็บนี้มีเพียงภาพหน้าหนังสือจากประกาศขาย ไม่ใช่เอกสารต้นฉบับ และยังไม่ได้เทียบกับลายมือหรือลายเซ็นของหลวงพ่อเงินจากแหล่งอื่น (ถ้ามี)